کم‌توجهی به عروسک‌های سنتی، ریشه در ضعف فرهنگ‌سازی دارد

به گزارش قم پرس امروزه بازار اسباب‌بازی ایران را محصولات وارداتی و عروسک‌هایی با فرهنگ‌های غیرایرانی پر کردند و کمتر کودکانی را می‌بینیم که به سراغ عروسک‌های سنتی و بومی‌محلی بروند. در حالی که این عروسک‌ها علاوه بر زیبایی و جذابیت، می‌توانند یکی از ابزارهای انتقال فرهنگ، هنر و هویت بومی یک منطقه به نسل‌های جدید باشند. عروسک‌های سنتی با داشتن پوشش‌های محلی، دوخت‌های سنتی، نقوش بومی و مواد اولیه صنایع دستی، در کنار کارکرد سرگرمی خود، می‌توانند کودکان را با بخشی از پیشینه فرهنگی و هنری منطقه یا استانی از ایران آشنا کنند.

با این حال، این محصولات هنوز آن‌طور که باید شناخته‌شده نیستند و کمتر می‌توان آن‌ها را در دست کودکان امروز دید. اما همچنان افرادی هستند که برای حفظ و نگهداری این فرهنگ، در مسیر تولید عروسک‌های سنتی فعالیت می‌کنند و تلاش می‌کنند این هنر را زنده نگه دارند. این تولیدکنندگان از طریق طراحی و ساخت عروسک‌های بومی، فرهنگ، هنر و نوع پوشش استان‌های مختلف کشور، تلاش می‌کنند نسل جدید را با میراث فرهنگی آشنا کنند.

طاهره مکی، طراح و تولیدکننده عروسک‌های سنتی، درباره کم‌توجهی به عروسک‌ها و اسباب‌بازی‌های سنتی نسبت به محصولات وارداتی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفت: یکی از دلایل کم‌توجهی کودکان به عروسک‌های سنتی و بومی این است که در این زمینه فرهنگ سازی نشده است. اگر فرهنگ سازی بیشتری صورت بگیرد، خانواده ها و کودکان می توانند شناخت بیشتری نسبت به این عروسک ها پیدا کنند.

مکی، افزود: همچنین تبلیغات در این حوزه ضعیف است. برای اینکه عروسک‌های سنتی بیشتر دیده شوند، لازم است معرفی و تبلیغات مناسب‌تری درباره آن‌ها صورت بگیرد. البته در سال‌های اخیر، این عروسک‌ها نسبت به گذشته خیلی شناخته تر شدند. خانواده‌ها و بچه‌ها استقبال خوبی از این عروسک‌ها نشان می‌دهند و برایشان ارزشمند است.

این تولیدکننده عروسک‌های سنتی، به مهم‌ترین موانع و مشکلات این حوزه پرداخت و عنوان کرد: یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که در حوزه ساخت عروسک‌های سنتی وجود دارد، قیمت متریال و مواد اولیه است. هزینه مواد اولیه بالاست و همین مسئله باعث می‌شود قیمت تمام‌شده عروسک افزایش پیدا کند.

او، افزود: ساخت عروسک‌های دست‌ساز زمان‌بر است. به همین دلیل، ساعت کاری نیروی کار افزایش پیدا می‌کند و طبیعتاً باید دستمزد بیشتری پرداخت شود. با این حال، فروش در این حوزه پایین است و این مسئله تولید را با مشکل مواجه می‌کند. یکی از دلایل پایین بودن فروش نیز رونق نداشتن صنعت گردشگری در کشور است.

مکی، با اشاره به نقش عروسک‌های سنتی در انتقال فرهنگ یک استان بیان کرد: عروسک‌های سنتی علاوه بر جنبه سرگرمی در آشنایی کودکان با فرهنگ یک منطقه نقش دارد. مدل لباس، سوزن‌دوزی، نقوش استفاده شده در عروسک، متریال ساخت، اسم عروسک و قصه آن، همگی می‌توانند بخشی از ویژگی‌های فرهنگی یک منطقه را نشان دهند. هر کدام می‌توانند مخاطب را بخشی از هنر، فرهنگ و آداب و رسوم یک روستا، شهر یا استان آشنا کند.

این تولیدکننده عروسک‌های سنتی، ادامه داد: از زمانی که فعالیت خودم را در حوزه طراحی و ساخت عروسک‌های سنتی شروع کردم، تصمیم گرفتم در ساخت آن‌ها از صنایع دستی هم استفاده کنم تا بتوان بخشی از هنر و فرهنگ ایرانی را به کودکان و افراد مختلف معرفی کرد. هدفم این بود که نسل جدید و افرادی که با صنایع دستی مثل دوخت‌ها و بافت‌های سنتی آشنایی ندارند از طریق عروسک‌ها با این هنرها آشنا شوند.

او، به معرفی یکی از عروسک‌های ساخته شده‌اش پرداخت و بیان کرد: یکی از عروسک‌هایی که تولید کردیم، عروسک ترنج است. ترنج، یک عروسک سنتی است که مدل لباس آن مثل زنان قدیم کرمان طراحی شده. جنس لباس عروسک، از شال پته و سوزن‌دوزی روی لباس نیز پته دوزی است که از دوخت های سنتی استان کرمان به شمار می‌رود.

مکی، ادامه داد: در طراحی این عروسک تلاش کردیم از صنایع دستی و پوشش سنتی کرمان استفاده کنیم. عروسک طوری طراحی شده که برای بازی کودک کاربرد داشته باشد . دست‌ها و پاهای آن انعطاف دارند و کودک با بغل کردن عروسک احساس خوبی پیدا می‌کند.