یادداشت مهمان، واحد جمکران‌پژوهی انتشارات جمکران: شناخت شخصیت‌هایی چون شهید سیدحسن نصرالله، اگر تنها به عرصه سیاست و میدان مقاومت محدود بماند، بخشی مهم از جهان معنایی آنان را نادیده می‌گذارد. در کنار تحلیل تصمیم‌ها و کنش‌های سیاسی، باید به مکان‌هایی نیز توجه کرد که در حافظه دینی و زیست معنوی آنان جای داشته‌اند. مسجد مقدس جمکران، در این چارچوب، صرفاً یک مقصد زیارتی نیست؛ نشانه‌ای از پیوند باور مهدوی با امید، مسئولیت و حضور در میدان عمل است.
تصویر حضور سیدحسن نصرالله در مسجد جمکران در اواخر دهه ۱۳۶۰ شمسی، این پیوند را در قالب یک تجربه زیسته به نمایش می‌گذارد. اهمیت تصویر در ثبت صرفِ حضور او در مکانی مقدس خلاصه نمی‌شود؛ این سند، جمکران را در نقشه معنوی شخصیتی جای می‌دهد که بعدها به یکی از چهره‌های برجسته مقاومت در جهان معاصر تبدیل شد. از سوی دیگر، شیخ نعیم قاسم در پیام تصویری خود به مناسبت جشن نیمه‌شعبان و آیین تجلیل از «مهدی‌یاور سال» در مسجد جمکران، با یادکرد از شهید نصرالله، از شوق مداوم او برای زیارت این مکان سخن گفت: «وَیَغْمُرُونَ شَوْقَ زِیَارَةِ الْجَمْکَرَانِ دَائِمًا»؛ آنان همواره سرشار از شوق زیارت جمکران‌اند.
در کنار هم قرار گرفتن این دو شاهد، تصویری روشن‌تر از نسبت نصرالله با جمکران به دست می‌دهد: از یک سو، حضور در فضای زیارت؛ از سوی دیگر، نقلِ شوقی پایدار به زیارت آن. در این معنا، جمکران بخشی از جغرافیای معنوی اوست؛ جغرافیایی که مکان مقدس را از سطح یک نقطه در نقشه فراتر می‌برد و آن را به کانونی برای یاد، دعا، امید و جهت‌گیری ایمانی بدل می‌کند.
اهمیت این نسبت، هنگامی آشکارتر می‌شود که آن را در پیوند با مفهوم انتظار بررسی کنیم. در خوانش مهدویِ برآمده از این منظومه، انتظار به معنای کناره‌گیری از واقعیت یا واگذاری مسئولیت به آینده نیست. انتظار، آمادگی برای تحقق عدالت و تعهد به مسئولیتی است که در زمان حال بر دوش انسان قرار دارد. از این منظر، زیارت و توسل در برابر تدبیر و عمل قرار نمی‌گیرند؛ معنویت می‌تواند پشتوانه‌ای برای استواری، امید و مسئولیت‌پذیری باشد.
جمکران در این خوانش، نماد «انتظار فعال» است: مکانی که یاد امام عصر(عج) را با پرسش از وظیفه امروز پیوند می‌دهد. حضور در چنین مکانی، در افق معنایی نصرالله، با باور به آینده‌ای عادلانه و احساس مسئولیت در برابر سرنوشت جامعه همراه است. از همین رو، پیوند مهدویت و مقاومت را می‌توان در سطحی معنایی فهم کرد؛ نه به‌منزله رابطه‌ای خطی که یک مکان زیارتی را علت مستقیم شکل‌گیری یک دکترین سیاسی یا نظامی بداند، بلکه به‌عنوان هم‌نشینیِ باور، امید و کنش در جهان فکری یک شخصیت.
بازخوانی جایگاه جمکران در زندگی معنوی سیدحسن نصرالله، دریچه‌ای برای مطالعه گسترده‌تر جغرافیای قدسی تشیع معاصر می‌گشاید. در این جغرافیا، مکان‌های مقدس تنها محل زیارت نیستند؛ حافظه و معنا را شکل می‌دهند و میان باور دینی و مسئولیت تاریخی پیوند برقرار می‌کنند. جمکران در روایت نصرالله، نقطه‌ای است که در آن شوق زیارت، امید مهدوی و آمادگی برای عمل در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند؛ تصویری از انتظاری که در دعا خلاصه نمی‌شود و با احساس مسئولیت در زمانه خود معنا می‌یابد.
دبیرسرویس: #میثم_عربی
قم پرس منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه